fbpx

Newsletter


g -

Blog

25.06.2017::Kronika Biżuterii Dawnej

Renesansowa biżuteria pełna niesamowitych stworzeń i mitycznych postaci.

Pisząc ostatni wpis z cyklu Biblioteka Kamieni, który dotyczył PEREŁ, przyszedł mi do głowy pomysł na ten odcinek Kroniki Biżuterii Dawnej. Wszystko za sprawą tak zwanych „barokowych pereł”, które były szczególnie popularne w dobie renesansu. Złotnicy prześcigali się w pomysłach, jak wykorzystać ich nietypowe kształty i dość spore rozmiary, jak na perły. I tak kobiece dekolty zaroiły się od niesamowitych stworzeń i mitycznych postaci o brzuszkach i torsach wykonanych z tych kamieni. GPS mojego wehikułu czasu ustawiłam już na XV i XVI wiek, zatem zasiądź obok mnie wygodnie i ruszmy do tej niesamowitej epoki!

RENESANSOWA BIŻUTERIA

Na początku zaznaczę, że nie omówię w tym wpisie wszystkich rodzai renesansowych cacków. Ba! ledwie liznę temat! Szesnastowieczne obrazy dają nam jako taki ogląd na złotnicze bogactwo tamtych czasów: łańcuchy, brosze, wisiory, pasy i akcesoria o tajemniczym przeznaczeniu. Tak wiele dobra do omówienia i podziwiania! Na szczęście zachowało się trochę tych precjozów, a niektóre muzea chętnie udostępniają swoje zdigitalizowane zbiory. Co ciekawe łatwiej było mi znaleźć zdjęcia oryginalnej biżuterii niż obrazów z epoki, na których przedstawiono by biżuterię z wykorzystaniem barokowych pereł. Jednak byłam wytrwała i co nieco Ci pokażę 😀

renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
„Klejnot Canninga” z ok 1580 lub 1800 – 1860 r. Victoria & Albert Museum
LEGENDA KLEJNOTU CANNINGA

Zacznę od jednego z bardziej znanych przykładów – Klejnotu Canninga widocznego powyżej i poniżej. Ten mierzący 10,5 cm drobiazg przebył niejeden kontynent, aby osiąść na stałe w Victoria & Albert Museum w Londynie. Powstał około 1580 roku… i tu zaczynają się schody, bo znalazłam także informację, że jednak pochodzi z pierwszej połowy XIX wieku. Jednakże wydaje mi się na tyle ciekawy, że postanowiłam go omówić niezależnie od czasu pochodzenia. Wisior przedstawia trytona (męska wersja syreny, choć jego ogon raczej nie należał do ryby) z torsem wykonanym z przepięknej barokowej perły. Przyznam się, ze kiedyś bardzo nie lubiłam tych pereł, ale renesansowa biżuteria tak mnie oczarowała, że zaczęłam darzyć je sympatią.

Pozostałe części stwora wykonano z emaliowanego złota z całą masą drogocennych kamieni, choć nie wszystkie towarzyszyły mu od początku jego istnienia. Wedle legendy klejnot był darem rodu Medyceuszy dla cesarza Mogołów (islamscy władcy północnych Indii w okresie od XVI do XIX wieku). Nie jest to informacja sprawdzona, faktem jest jednak, że tryton przebywał w Indiach, właśnie tam dodano rubinową kwiatową gemmę oraz wisiorki z rubinów i pereł. Nota bene takie przywieszki do głównej kompozycji były charakterystyczne dla szesnastowiecznej biżuterii.

renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
„Klejnot Canninga” z ok 1580 lub 1800 – 1860 r. Victoria & Albert Museum

Zawieszkę nabył w Dehli hrabia Canning, gubernator i wicekról Indii, następnie poprzez ręce pewnego markiza trafił do wicehrabiego Lascelles z Wielkiej Brytanii. W 1931 roku klejnot trafił na aukcję zorganizowaną przez dom aukcyjny Sotheby’s w Londynie, gdzie za 10 000 funtów zakupiła do pani Harkness i przekazała V&A Museum. Teraz wystarczy tylko wsiąść w samolot i ruszyć na podziwianie tego cacka 🙂

ZDROWOTNE PERŁY

Wśród renesansowych złotników stały się szczególnie popularne pod koniec XVI wieku. Rzemieślnicy prześcigali się w pomysłach, co też można by z nich wymyślić. Korpus koguta, a może Heraklesa, czy lepiej plecki salamandry? Niewielkie, acz skomplikowane wisiorki świadczą o niezwykłym kunszcie ich twórców. Złotnicze prace posiadały wypukły modelunek, istotny był zarówno awers jak i rewers kompozycji, liczył się dosłownie każdy detal o czym świadczą zachowane szkice. Oprócz żywych stworzeń chętnie projektowano kompozycje architektoniczne z łukami, kolumnami i niszami, w których lokowano figurki. Co prawda przykłady biżuterii z wykorzystaniem kamieni, jako elementów postaci/zwierząt pojawiają się już w średniowieczu, jednak to renesansowi mistrzowie doprowadzili je do perfekcji.

renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
Herakles z 1540 roku, prawdopodobnie stworzony dla króla francuskiego Franciszka I, 6.0 × 5.4 cm, Paryż. Paul Getty Museum

Popularność wisiorków wśród zamawiających można tłumaczyć zarówno tendencją epoki, która lubowała się w antycznych wzorcach oraz właściwościom przypisywanym perłom. Miały one leczyć dolegliwości serca i układu krążenia, a rozpuszczone w soku z cytryny lub skruszone w mleku uchodziły za skuteczny środek przeciwko zaburzeniom psychicznym. Podobno w starożytnym Rzymie wrzucano je do napojów miłosnych, natomiast renesansowe niewiasty wierzyły, że noszenie ozdób z perłami poprawia cerę.

renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
Projekty biżuterii Hansa Collaerta wydrukowane przez jego synów po śmierci grawera, 1582 rok, Antwerpia, Victoria & Albert Museum.
renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
Królowa Elżbieta I Tudor 1570 r., artysta nieznany.
MAGICZNY REALIZM

Perły stały się powszechnie dostępne w Europie dopiero w połowie XVI stulecia. Ich wielką miłośniczką była królowa angielska Elżbieta I Tudor o czym świadczą obrazy, na których królowa ukazana jest w sukniach wyszytych setkami pereł. Dzięki portretom królowej możemy zauważyć, jak mocno lubowano się w biżuterii przedstawiającej i symbolicznej. Na dwóch portretach Elżbiety uważny widz dostrzeże niezwykła biżuterię, od której owe obrazy wzięły swoje nazwy. Na jednym widnieje feniks odradzający się z popiołów, natomiast na drugim ukazano pelikana karmiącego młode własną krwią. Wedle symboliki chrześcijańskiej ów pelikan to Chrystus, który swą krwią odkupił grzesznych ludzi. Po przez ten niewielki detal królowa porównuje się do Jezusa, ona jest owym pelikanem, po przez swe cierpienia i wyrzeczenia dba o swój naród.

renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
Portret Elżbiety I Tudor – „Feniksowy portret”. Wizerunek feniksa symbolizował czystość, poświęcenie i odrodzenie oraz zmartwychwstanie Chrystusa. Wstawanie z popiołu, może mówić o wzroście władzy Elżbiety, a sam wizerunek podkreśla czystość i dziewictwo królowej.
renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
Portret Elżbiety I z pelikanem.
ALE JAK TO SIĘ NOSIŁO?

Początkowo owe zawieszki interpretowałam jako zwyczajne wisiorki, noszone na łańcuszku lub sznurze kamieni albo przyczepiane, tak jak robiono to w przypadku OZDÓB GORSETU. Jednakże udało mi się znaleźć obrazy, na których widać wisiorki z perłowymi brzuścami i bynajmniej nie wiszą one na dekolcie. Zdobią za to sztywne rękawy i kołnierze sukni, bo jej przód zajmują już inne ozdoby. Takie umiejscowienie biżuterii wpływało na jej odbiór, zawieszki mogły się dowolnie obracać i błyszczeć, przyciągając uwagę towarzyszy damy.

renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
Lady Philippa Spake, 1592 r.

 

renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
Niestety nie udało mi się znaleźć cóż to za dama 🙂 trzeba jednak przyznać, że biżuterię ma zacną.
KOPIA CZY ORYGINAŁ?

Renesansowi twórcy sięgali do mitologi po natchnienie, natomiast XIX wieczni rzemieślnicy cofali się do renesansu, aby skopiować popularne wtedy formy. Zresztą działo się tak nie tylko na polu złotniczym, ale we wszystkich dziedzinach sztuki. Wszędobylski historycyzm i eklektyzm, czyli branie garściami z poprzednich wieków i dowolne mieszanie motywów, rozpanoszyło się po salonach i ulicach. Na szczęście pod koniec wieku znaleźli się też twórcy, którzy stworzyli swoje własne wizje przy użyciu niesamowitych pereł.

ORYGINAŁY Z XVI WIEKU
renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
Pelikan, karmiący młode własną krwią, 1600 – 1620 r., V&A Museum
renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
Orzeł, trzymający węża, koniec XVI wieku. V&A Museum.
renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
Wisior w kształcie zęba ( kształt też miał znaczenie symboliczne i ochronne), Włochy lub Niemcy, późny XVI wiek. British Museum.
renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
Salamandra, późny XVI wiek, V&A Museum. Niegdyś wierzono, że salamander nie ima się ogień, dlatego stały się atrybutem wewnętrznego ognia, który wiązano z płomiennym uczuciem kochanków. Przypuszczalnie owa salamandra mogła być kosztownym symbolem miłosnym podarowanym kobiecie lub mężczyźnie.
XIX WIECZNE „INSPIRACJE”
renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
Syrena, wisior z XIX wieku. V&A Museum. W XIX stuleciu bardzo podziwiano prace renesansowych mistrzów, a największym komplementem dla artysty mogło być porównanie jego prac do dzieł złotnika Benvenuto Celliniego (1500 – 1571 r.).
renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
Podobno jest to kotek, choć mi przypomina owieczkę 🙂 1860 – 1880 r. V&A Museum.
renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
Syrena z podwójnym ogonem z lat 1850 – 1900, powstała w Austrii albo na Węgrzech. V&A Museum.
TWÓRCZE INTERPRETACJE
renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
Wilhelm Lucas Von Cranach, 1917 – 18 r. Złota broszka z perłami, rubinami, diamentami i emalią. Muzeum w Pforzheim.
renesansowa biżuteria, Renaissance jewellery, 16th century jewelry, baroque pearls, ancient jewelry, renaissance jewels, jewelry blogs, historical jewellery, biżuteria z XVI wieku, barokowe perły, biżuteria dawna, renesansowe klejnoty, blog o biżuterii, historyczna biżuteria, marta norenberg, sztuk kilka,
Pektorał – „Ryba” 1900 r. Perla lubi pływać w złocie i emalii 🙂 Muzeum w Pforzheim.

Prawda, że czasem można się pomylić, choć wydaje mi się, że renesansowa biżuteria jest subtelniejsza? W następnym odcinku również pozostaniemy w podobnej przestrzeni czasowej.

Za dwa tygodnie opowiem Ci o przedmiocie, który już dawno wyszedł z użycia, a to za sprawą wzrostu dbania o higienę…
Pozdrawiam ciepło 🙂
Marta

Udostępnij:

Wariatka... to taka tarcza z dziesiątek drucików, która tworzy fakturę na metalu. Baranek zwany kotkiem poleruje srebrną blachę, a anka nie jest niesforną dziewczyną, lecz stalową kostką do kształtowania blachy... i jak w otoczeniu takich przedmiotów zachować normalność?
P.S. Cześć! jestem Marta, poznajmy się!

Więcej o mnie

Kategorie:

Tagi:

Pracownia:

Ściany przystrojone półkami, które uginają się pod ciężarem pudełeczek i koszyczków, a w nich bajecznie kolorowe kamienie swym blaskiem nęcą duszę i przyciągają wzrok. Wszelakie narzędzia, których zastosowanie pozostaje tajemnicą, walcarka, fajnagiel, skamoleks... Przestrzeń wypełniona pomysłami, gdzie w klimacie tworzenia trwa artystyczna burza szarych komórek :)

Czytaj więcej

Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies. Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W programie służącym do obsługi internetu można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia.

Akceptuję